Technologia: wróg zawodów prawniczych czy niedoceniana przewaga konkurencyjna?

Dnia 19 września 2019 r. w Sztokholmie ma miejsce konferencja przeprowadzona  w ramach ELTA (European Legal Tech Association – Europejskie Stowarzyszenie Technologii Prawniczej)  – Nordic Legal Tech Day. Wiele europejskich kancelarii prawnych i firm z branży technologii prawniczej, w tym HUGO.legal biorą udział  w wydarzeniu. Ale cóż to właściwie jest technologia prawnicza, jakie usługi świadczy ten sektor i czy usługi te rzeczywiście mają praktycznie zastosowanie na mniejszych rynkach prawniczych?

Technologia informacyjna dla prawników jest dynamicznie rozwijającą się gałęzią biznesu – w roku 2018 inwestycje w firmy zajmujące się LegalTech wzrosły aż o 713%! Również w tym roku miał miejsce pierwszy międzynarodowy hekaton prawniczy, który zaowocował różnymi nowymi rozwiązaniami, poczynając od prawniczych czat-botów, po wtyczki umożliwiające zwykłym zjadaczom chleba zrozumieć żargon prawniczy.

Czy naprawdę da się zautomatyzować prawo?

Gwałtowny rozwój technologii prawniczej w ostatnim czasie stał się faktem, pomimo tego, że jeszcze do niedawna prawo pozostawało w tej kwestii daleko w tyle. Rozwój technologiczny przez wielu określany jest w sposób negatywny („zamęt”, „dezorganizacja”). Tymczasem jest to po prostu przejście od praktyk niemalże starożytnych do nowoczesnych metod świadczenia usług prawnych.

Tradycyjne struktury i sposoby świadczenia usług prawnych mają długą historię, zaś ich model biznesowy od setek lat nie uległ żadnym większym zmianom. Często nawet prawnicy są zdania, że prawniczy model biznesowy jest na tyle ściśle regulowany przepisami krajowymi/miejscowymi, że próba stworzenia uniwersalnych narzędzi technologicznych w tym zakresie jest z góry skazana na niepowodzenie. Prowadzenie taksówki wygląda na całym świecie mniej więcej tak samo, natomiast prawo zobowiązań czy prawo pracy to już inna para kaloszy, bowiem regulacje prawne w poszczególnych krajach różnią się. Można by nawet zapytać, czy estoński rynek prawniczy jest na tyle duży, aby rozwijać na nim zdigitalizowane usługi prawnicze?

Jednocześnie, mamy obecnie do czynienia z globalizacją i integracją regulacji prawnych i praktyki prawniczej – przynajmniej na Zachodzie. LegalTech zajmuje się głównie zadaniami administracyjnymi i wspierającymi usługi prawne, a zadania te są relatywnie uniwersalne i niezależne od prawa danego kraju czy obowiązującego
w nim systemu prawnego.

Drugim najbardziej popularnym błędnym wyobrażeniem na temat LegalTech jest rzekoma próba zawładnięcia przez twórców tej technologii rynkiem prawniczym, co miałoby prowadzić do pozbawienia prawników pracy. W rzeczywistości, LegalTech ma na celu automatyzację zadań, które każdy prawnik i tak z chęcią „zleciłby” robotowi. Obecnie szacuje się, że w przeciągu najbliższych 20 lat 114 000 stanowisk w branży prawniczej najprawdopodobniej zostanie zautomatyzowanych. Są to stanowiska związane z wykonywaniem zadań o charakterze wspierającym, niewymagających wiedzy prawniczej. LegalTech zrewolucjonizuje również sposób  w jaki usługi prawnicze są świadczone („dostarczane”) klientom.

Pomimo tego, że normy prawne obowiązujące w poszczególnych krajach są różne, to jednak problemy, z którymi przychodzi się mierzyć wszystkim prawnikom na świecie są zbliżone. LegalTech na chwilę obecną oferuje następujące narzędzia ułatwiające pracę prawnika:

  • Avokaado – do przygotowywania projektów umów i zarządzania nimi,
  • HUGO.legal – to platforma łącząca prawników z klientami w oparciu o wybrany przez użytkownika zakres cen, lokalizację i gałąź prawa,
  • xLaw – to system zarządzania wiedzą dla prawników,
  • DPOrganizer – do zarządzania danymi osobowymi i ich ochrony,
  • InsiderLog – zapewnia zgodność z MAR (Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 596/2014 z dnia 16 kwietnia 2014 r. w sprawie nadużyć na rynku),
  • Avtal24 – do tworzenia projektów umów,
  • Precisely – do tworzenia umów w oparciu o chmurę (cloud), z uwzględnieniem podpisu elektronicznego, zautomatyzowanych procedur zatwierdzania oraz systemem przypominania wszelkich wydarzeń w cyklu życiowym umowy

 

Technologia prawnicza jako wrota do wielkiego świata

Estończycy są dumni z wysokiego poziomu kształcenia prawniczego w ich kraju, a także wysoko rozwiniętego społeczeństwa cyfrowego i mają ku temu realne powody. Prawdopodobnie nazbyt przyzwyczailiśmy się już do naszych skutecznych, bezpiecznych i transparentnych e-usług, które oszczędzają nasz czas i pieniądze. W wielu częściach świata LegalTech często zastępuje przestarzałe i źle funkcjonujące systemy, które znamy z  powszechni publicznej np. podpis elektroniczny, przesyłanie i weryfikacja dokumentów.

Zdolność prawników do używania narzędzi LegalTech zyskuje na znaczeniu. Już w roku 2012 Amerykańska Rada Adwokacka oficjalnie zatwierdziła nowelizację kodeksu etyki zawodowej zobowiązującego adwokatów do rozwoju kompetencji nie tylko w zakresie praktyki prawnej ale także wiedzy technologicznej. Umiejętność tworzenia zdigitalizowanych rozwiązań w zakresie prawa prawdopodobnie będzie dalej zyskiwać na znaczeniu na rynku prawniczym.

Erki Pisukie, współzałożyciel i COO HUGO.legal, wypowiedział się na temat LegalTech w sposób następujący: „Możemy dziś uznać, że rozwój technologiczny
w zakresie usług prawnych jest już nieunikniony. Rozwój ten z pewnością odmieni rynek prawny. Wiele narzędzi LegalTech ma wąskie zastosowanie, jednak zasięg technologicznych platform prawniczych jest w zasadzie nieograniczony globalnie. W HUGO.legal wierzymy, że w niedalekiej przyszłości większość usług prawnych dla klientów indywidualnych i małych firm będzie świadczona przez platformy sharingowe. Takie rozwiązanie jest korzystne zarówno dla prawników, jak i dla klientów z uwagi na dostępność tych usług oraz sprawny przebieg współpracy”.

Podsumowując: LegalTech prawdopodobnie zautomatyzuje część z istniejących obecnie na rynku prawniczym stanowisk pracy, ale stworzy także wiele nowych – od analityka danych po legal designer’a. Rozwój LegalTech nie zaszkodzi zatem w żaden sposób tzw. tradycyjnemu prawnikowi. Jeżeli już, to zapewni mu możliwość skupienia się na skomplikowanych zagadnieniach prawnych, stanowiących istotę zawodu prawnika, wykonując za niego zadania wspierające.